Điều 1: 
Quy  trình  này  ápdụng  ch otất cả  các  máy  biến  áplực,  biến  áp tự  ngẫu  và
cuộn  điện  kháng  có dầu  (sau  đây gọi  chung  là  máy  biến  áp)với mọi  công  suất,
đặt  trong  nhà  hay  ngoài  trời  ở  các  nhà  máy  điện  và  trạm  biến  áp  có cấp  điện  áp
đến  500kV. Đây là quy trình mẫu, từng cơ sở căn cứ vào hướng dẫn của nhà chế
tạo kết hợpvới quy trình này soạn thành quy trình cụ thể.
Điều 2:
Máy biến áp phải có bảovệrơ le và b ảovệ quá điện áp theo đúng quy trình
“Bảo vệrơ le và tự động điện” và quytrình “Bảo vệquá điện áp”.
Điều 3:
Vỏ  máy  biến  áp phải  đượcnối  đất  theo  đúng  quy  trình  “Nối  đất  các  thiếtbị
điện”.
Điều 4:
Các  cuộn  dâyhạ  áp  hoặc  trung  áp  khôngsửdụng  đếncủa  máy  biến  áp  ba
pha phải được đấu sao hoặc đấu tamgiác và bảo vệ chống quá áp.
Bảovệ  cuộnhạ  áp  không  dùng  đếnbố  trí  ở  giữa  các  cuộn  dây  cócấp  điện
áp cao hơn, thực hiện bằng chống sét van đấu vào đầu ra của mỗi pha.
Bảovệ cuộn dây trung áp hoặchạ áp không  dùng đến trong các trườnghợp
khác thực hiện bằng cách nối đất điểm trung tính hoặcbằng cách dùng cái chống
sét đấu vào đầu ra của mỗi pha.
Ở  các  máy  biến  áp  mà  trung  tính  cómức  cách  điện  thấphơn  các  đầu  vào,
việcbảovệ  điểm  trung  tính  được  thực  hiệnbằng  cáchnối  đất  trực  tiếp  hoặc  qua
chống sét van tuỳtheo yêu cầu của lưới.
Điều 5:
Máy  biến  áp  công  suấttừ  100  kVA  trở  lên  phải  có  Ampemét  để  kiểm  tra
phụtải của máy.
Đối với những máy biến áp công suất nhỏhơn có thểkhông đặt Ampemét.
Điều 6: 
Máybiến áp hai cuộn dâychỉcần đặt Ampemét ởmột phía cao hơn hoặc hạ
áp, nếu là máy ba cuộn dâythì mỗi phía đều phải đặt Ampemét.
Điều 7:
Máy  biến  áp  có trung  tínhnối  đất  trực  tiếp  vào dây  trung  tính  có  dòng  điện
phụtải,  hoặc  điểm  trung  tính  khôngnối  đất  nhưng  phụtải  ở  ba  pha  không  cân
bằng thì cả ba pha đều phải đặt ămpemét.

Trênmặt  Ampemét  phải  cóvạch  chia  độ  đủ  để  đọc  chỉsố  khi  máy  biến  áp
quá tải và chỉsố ứngvới dòng điện định mức phải kẻvạch đỏ.
Điều 8:
Việc  đặt  các  loại  đồnghồ  đo  điện  khác  (vôn  mét,  oát  mét,  var-  mét...)  tu ỳ
theo yêu cầuvận hành.
Điều 9:
Máy  biến  ápdầu  phải  có  nhiệtkế  để  kiểm  tra  nhiệt  độlớpdầu  trên  cùng
bên trong máy.
Máy  biến  ápnạpxốp-  tôn  phải  có  đồnghồ  ápkế-  chân  không  để  kiểm  tra
áplực  trongvỏ  máy  vàrơ  le  áplực  tác  động  khi  áplực  trongvỏ  máyvượt  quá
giá trịquy định. Rấthạn chế dùng biến áp loại nàyvì dầu Xốp- tôn rất độc.
Điều 10:
Đốivới  máy  biến  áp  đặt  trong  nhà,cửa  phòng  đặt  máy  phải  làmbằngvật
liệu không cháy, cánh cửa phải mởra phíangoài và phải có khoá.
Điều 11:
Các lỗthông hơi, lỗluồn cáp ra vào buồng đặt máybiến áp... đều phải được
bảo vệ chống các loại độngvật (chim, chuột, rắn...) chui vào.
Điều 12:
Trênvỏ  máy  biến  áp đặt  ngoài  trời  hoặc  trêntường  buồng đặt  máy  biến  áp
trong nhà phải ghi rõ số hiệucủa nhà máy,của trạm, têngọi thống nhất theo quy
địnhcủa  điều  độ:  công  suất,  điện  áp.  Ngoàicửa  khuvực  đặt  máy  biến  áp  phải
treo  biển  “Dừnglại  điện  cao  áp,  nguy  hiểm  chết  người”.  Trênvỏ  máy  biến  áp
một pha phải có ký hiệu màu sơn của pha tương ứng.
Máy  biến  áp  đặt  ngoài  trời  phảisơn  màu  sángbằngsơn  không  pha  phụ  gia
kimloại, chịu được tác dụng của khí quyển và tác dụng của dầu.
Điều 13:
Máy biến áp đặt trong nhà phải được bố trí thếnào đểnhững sứ phía cao áp
quayvào phía tường đối diện vớilối ra hoặc quayvào phía tường bên cạnh.
Điều 14:
Trong các buồng đặt máy  biến áp khoảng cáchtừvỏ máy đếntường vàcửa
ra vào không được nhỏhơn những trịsốquy định trong bảng dưới đây(bảng1).

Khoảng cách được tínhtừphần nhô ra nhiều nhất của máy.
Điều 15:
Khi đặt máy  biến áp phảibố  trí  ống phòngnổ hoặc van an toàn sao cho  khi
sựcốkhông phun vào đầu cáp, vào thanh cái, vào máy bi ến áp hoặc thiết bịkhác

gần  đó.Nếucần  phải  cótường  hoặc  vách  ngăn.  Đỉnh  ống  phòngnổ  phải  được
nối với phần trên của bình dầu phụ.
Điều 16:
Phòng đặt máybiến áp phải có thông gió tựnhiên đảmbảo máy biến áp vận
hànhvới phụtải định mức ởbất kỳthời gian nào trong năm.
Nếu  máy  biến  áp  cóhệ  thống  làm  mátcưỡngbức  thìhệ  thống  này  phải
đượccấp  điệntừ  hai  nguồn  và  phải  cóbộ  phận  báo  tín  hiệusựcố  hoặc  đóng
nguồndựphòng tự động.
Điều 17:
Tạinơi  đặt  máy  biến  áp  códầu  phải  có  những  trangbị  phòng,  chữa  cháy
theo đúng quytrình “Phòng, chữa cháycho các thiết bị điện”.
Điều 18:
Buồng đặt máy  biến áp có dầu và  trạm  biến áp ngoài  trời phải có hố xả dầu
sự cố.
Riêng  những  máy  biến  áptừ  320  kVA  trở  xuống  đặt  riêngrẽ  ở  xa  khuvực
sản xuất, xa khu vực nhà ởvà những máy biến áp đặt trong lưới điện từ10kV trở
xuống  thì  có  thể  khôngcần  xâyhốxảdầusựcố,  nhưng  phải  có  rãnh  hoặc  ống
thoát dầu.
Máybiến áp ngoài tr ời có chứa 600kg dầu trởlên thì dưới máy biến áp phải
đổ  đásỏivớibềdầylớp  đátối  thiểu  250mm  và  đổrộng  ra  1m  ở  xung  quanh
máy.
Điều 19:
Trangbị  chiếu  sáng  và  các  côngtắc  đèn  trong  buồng  đặt  máy  biến  áp  phải
bố trí thếnào để đủ ánh sáng cần thiết vàbảo đảman toàn cho người công tác.
Điều 20:
Phảibảo đảm điều  kiệndễ  dàng,  thuận  tiện,  an  toàn  cho  việc  theo  dõimức
dầu trong máy, trong các sứ có dầu, kiểmtra rơlega, lấymẫu dầu... Cácbộphận
bố  trí  trên  cao  (từ  3m  trở  lên)của  máy  biến  áp  đang  làm  việc  khi  quan  sát  phải
có thang đặt cố định.
Những  dâydẫn  trongmạchbảovệ,  đolường,  tín  hiệu,tự  độngbố  trí  trên
máybiến áp códầu phải là loại dâycó cách điện chịu đượcdầu biến áp.
Điều 21:
Máy  biến  áp  công  suấttừ  4.000  kVA  trở  kên  phải  đặt  trangbị  tái  sinhdầu
trongvận  hành  (bìnhlọchấp  thụ,  xi  phông  nhiệt).Dầu  trong  bìnhdầu  phụcủa
máy biến áp phải đượcbảovệtránh tiếp xúc trực tiếp với không khí xung quanh.
Trên  bìnhdầu  phụ  phải  có  ống  chỉmứcdầu được  đánhdấuvới  +5,  +25  và  +40
0
C hoặc đồnghồ báomức dầu.
Máy  biến áp có trangbịbộ phận chuyên  dùng để chống nhiễm ẩmdầu phải
được vận hành cùngvới sựlàmviệc củamáybiến áp.
Các bộphận kể trên phải đượcvận hành theo quytrình của nhà chếtạo.
Dầu  trong  cácsứ  cách  điện  códầu  phải  đượcbảovệ  chống  ôxy  hoá  và
chống nhiễm  ẩm.

Điều 22:
Các máy biến áp có trangbịrơ lehơi phải đảmbảo ốngdẫndầutừ máy lên
bình dầu phụcó độ nghiêng không dưới 2 - 4%. Các máy biến áp kiểu hở phảihố
trí chomặt máy nghiêng vềphíarơle hơi khôngdưới 1 - 1,5%.Một số máy biến
áp loạimới có thể khôngcần ápdụng quy định nàynếu nhà chếtạo máy  biến áp
cho phép.
Điều 23:
Những máy biến áplắpmới phải được xem xét ruột máy (bằng cách rútvỏ,
rút  ruột,mởcửa  thăm...)  trước  khi  đưa  vàovận  hành,  trừ  trườnghợp  cósự  quy
định đặc biệt của nhà chếtạo hoặc máybiến áp kiểu kín.
Điều 24:
Mỗi máy  biến áp phải có những tài  liệukỹ thuật sau đâymới  được đưa vào
vận hành.
a. Lý lịch kỹthuật của nhà chếtạo đi kèm theo máy.
b. Các biênbản thí nghiệm, nghiệm thu, bàn giao...
c.Sổ  ghi  chép  những  công  việcsửa  chữa,cải  tiến,  thí  nghiệm  địnhkỳ  đã
thực hiện trong quá trình quản lý.
d.Sổ  nhật  kývận  hànhcủa  máy  biến  áp  (phụtải,  điện  áp,  dòng  điện,nấc
điện  áp,  nhiệt  độdầu  v.v...) đểtại  chỗ  đặt  máy  biến  áp  hoặc  ở  chỗ  làm  việccủa
nhân viên trực ca.
... xem tiếp chương 2>>