Điều 36:
Đểbảo đảm máy biến áp làmviệc lâu dài và an toàn cần:
- Giám sát nhiệt độ, phụtải và mức điện áp.
- Giám sát nghiêm ngặt tiêu chuẩn về chấtlượng dầu và đặc tính cách điện.
-Bảo  quảntốt  các  thiếtbị  làm  mát,  điều  chỉnh  điện  áp,bảovệdầu  và  các
trangbị khác.
Điều 37:
Khi  xem  xét  máy  biến  áp  đangvận  hành,  nhân  viên  tr ực  nhật  phải  đứng  ở
ngưỡngcửa  phòng đặt  máy  phía  trước  rào  chắn.  Có  thể  được  phépvượt  qua  rào
chắnvới  điều  kiện  là  cácmặt  bích  phíadưới  cácsứ  trênnắp  máy  biến  áp  và
nhữngbộphận có điện trênlối đi không có rào che phải ở độcao tối thiểu là:
- 2,5m đối với điện áp từ 10kV trởxuống.
- 2,75m đối với điện áp 35kV.
- 3,5m đối với điện áp 110kV.
Điều 38:
Đốivới  các  máy  biến  ápcủa  nhà  máy  điện  hoặc  trạm  có  người  trực  phải
căncứ  vào  các  đồnghồ  đolườngcủabảng  điện  để  kiểm  travận  hành.Mỗi  giờ
phải ghi thông sốcủacác đồng hồ (trong đó có cảnhiệt độdầu máybiến áp) một
lần. Nếu máyvận hành quá tải thì nửa giờ ghi thông sốmột lần.
Đốivới  các  máy  biến  áp  không  có  người  trựcmỗilần  đi  kiểm  tra  phải  ghi
điện  áp,  dòng  điện  và  nhiệt  độdầu  vàosổvận  hành.  Đốivới  các  máy  biến  áp
phân phối phải kiểmtra phụtải ba pha vào giờcao điểmxemcó cân bằng không,
nếu cần phải có biện pháp phânbốlại phụtải.
Điều 39:
PDF created with FinePrint pdfFactoryPro trial version  http://www.fineprint.com
10
Xemxét, kiểmtra (không c ắt điện) máy biến áp phải tiến hành theo định kỳ
sau:
a)  Ởnơi  có  người  trực  thường  xuyên  ít  nhấtmỗi  camộtlần  đốivới  các  máy
biến  áp  chínhcủa  nhà  máy điện  và  trạm  biến  áp,  các  máy  biến  áptự  dùng  làm
việc và dựphòng, cáccuộn điện kháng. Ba ngày một lần đối với các máy biến áp
khác.
b)  Ởnơi  không  có  người  trực  thường  xuyên:  Đốivới  những  máy  biến  áptừ
1000kVA  trở  lên  15  ngàymộtlần;  những máy  biến áp  khác  3  thángmộtlần,  tuỳ
theo yêu cầu cụ thể.
Kiểmtra bất thườngmáybiến áp phải được tiến hành khi:
a. Nhiệt độmáy đột ngột thay đổi.
b. Khi máybịcắt bởirơle hơi hoặc so lệch.
Điều 40:
Nội dung công việc kiểmtra, xemxét bên ngoài các máybiến áp baogồm:
1 . Kiểm tra bềmặt các sứcách điện, sứ đầu vào (có rạnnứt, bẩn, chảy dầu).
2. Kiểm tra vỏ máy biến áp có nguyên vẹn và có bịrỉdầu không.
3. Kiểm tramầusắc dầu trong bìnhdầu phụ,mứcdầu trong bình d ầu phụ và
cácsứ có dầu, áplựcdầu trong các sứáp lực.
4. Kiểm tra trịsốcủa nhiệt kế, áp kế.
5. Kiểm tra các trang bịlàm mát và các trang bịtái sinhdầu liên tục.
6. Kiểm tra rơle hơi,van an toàn, mặt kính ống phòng nổ, vịtrí của van giữa
rơle và bìnhdầu phụ.
7. Kiểm tra các thiếtbị báo tín hiệu
8.  Kiểm  tra  các  đầu  cáp,  thanhdẫn,  các  điểmnối  xem  tiếp  xúc  cóbị  phát
nóng không.
9. Kiểm tra hệ thốngnối đất.
10.Kiểm tra tiếng kêu của biến áp có bình thường không.
11.Kiểm tra màusắccủa hạt hút ẩm trong bình thở.
12.Kiểm  tra  tình  trạng  buồng  biến  áp:cửasổ,cửa  ra  vào,lỗ  thônghơi,  đèn
chiếu sáng, lưới chắn...
13. Kiểm tra các trang bịphòng, chữa cháy.
Điều 41 :
Dầu trong các máybi ến áp làm mát cưỡng bức phải được tuần hoàn liên tục
không  phụ  thuộcmức  phụtải.  Không được  phépvận  hành  máy  biến  áp  làm  mát
cưỡngbứcnếu không đồng thời đưa vào làm  việc cácbộ báo tín  hiệu ngừngdầu
tuần hoàn, ngừng tuần hoàn nước làm mát hoặc ngừng quạt gió.
Trong  các  máy  biến  áp  cóhệ  thống  làm  mátdầubằngnước,  áp  suấtdầu
phải cao hơn áp suất nước làm mát ít nh ất 0,2 KG/cm
2
. Phải cho tuần hoàn nước
sau khi chạybơmdầu, khi ngừng chỉcắt bơmdầu sau khi đã ngừngbơmnước.
Điều 42:
Các  trangbị phòng chống cháy đặtcố định,  trangbị thu gomdầudưới máy
biến  áp  và ốngxảdầutừ đó  ra phải đượcbảo quản  trong  trạng tháisẵn  sàng  làm
việc.

Điều 43:
Mứcdầu  trong  các  máy  biến  áp  đang  làm  việc  phải  ngangvạchdấutương
ứngvới  nhiệt  độdầu  trong  máy  hoặc  đồnghồ  báomứcdầu  báo  đúng  nhiệt  độ
dầu máy.
Điều 44:
Việc đóng điện vào máybiến áp phải tiến hành theo trìnhtựsau:
1  .  Trước  khi đóng điện  vào  máy  biến áp phải  kiểm  tracẩn  thận,  tháogỡhết
các  dâynối  đất,  xemlại  biển  báo,  rào  ngăntạm  thời.  Các  phiếu  công  tác  cho
phép làm việc phải thu hồi.
2.Nếutừlần  thử  nghiệm  sau  cùng  đến  khi  đóng  điện  thời  gian  quá  3  tháng
thì  phải  tiến  hành đo điện  trở  cách điện,tăng góctổn  thất  điện  môi(đốivớicấp
điện  áp  caohơn  35kV),lấymẫudầu  phân  tích  giản  đơn  theo  cácmụctừ  1,6,10
(xem  phụlục  1).  Riêng  đốivới  các  máy  biến  áp  cónạp  nitơ  hoặc  có  màng  chất
dẻo bảo vệdầu thì thửthêm mục 11.
Nếu  máy  biến  ápnốivới  dây  cáp  ngầm  không  qua  dao  cách  ly  thì  có  thể  đo
điện  trở  cách điện  máy  biến  áp  cùngvới  cáp nhưng  khi đo  phảicắt  máy  biến  áp
đolường (nếu có).
3. Kiểm tra trịsố các nhiệt kế, áp kế, kiểm tra mứcdầu.
4.  Kiểm  tra  xem  trongrơ  le có  khí  không, vancắt  nhanh,  các  van đường ống
dẫn dầu, van hệthống làm mát van lên rơ le hơi có mởkhông.
Kiểm  travị  trínấcbộ  điều  chỉnh  điện  áp  xem  có  đúngvới  phiếu  chỉnh  định
không.
Kiểm tra xem trên máy biến áp códịvật không.
5. Kiểm tra nối đất vỏmáy và có vết chảydầu trên máy không.
6.  Kiểm  tra  xem  các  đầu  ra  và  trung  tínhcủa  máy  biến  áp  có  được  đấu  vào
chống sét vannằm trong sơ đồbảo vệ máykhông.
7. Đóng điện vào máy biến áp theo các quy định tại điều 46.
Điều 45:
Việc  đóng  điện  xung  kích  vào  các  máy  biến  áp  saulắp  đặt,sửa  chữa  tiến
hành theo trình tựsau:
1 . Tiến hànhtất cả các mục như điều 44mục 1 -6.
2.  Kiểm trasự  tác độngcủa toànbộhệ thốngrơ lebảovệ máy. Sau khi  kiểm
tra xong phải có biên bản xác nhận.
Tiếp  điểmrơ  lehơi  chuyển  sangvị  trícắt,rơ  le  quá  dòng  đặt  thời  gian  0
giây.
3. Kiểm tra sựtác động của tất cả các máycắt theotất cảcác bảo vệ.
4. Máy biến áp đóng diện khitất cảcác bảo vệ đều được đưa vào làm việc.
5. Việc đóng điện máy biến áp chỉ tiến hành ít nhất là sau 12 giờkểtừlầnbổ
sung dầu cuối cùng.
6. Có thể đóng điện máy biến áp từmột trong các phía cao, trung,hạ áp.
Nếu có điều  kiện thì nâng điện áptừtừ  lên địnhmức,nếu không có điều  kiện
thì  đóng  điện  địnhmức  ít  nhất  30  phút  để  nghe  và  quan  sát  trạng  thái  máy  biến
áp.

Trong  thời  gian  này  cho  phépcắt  các  quạt  giócưỡngbứccủa  máy  biến  áp
kiểu QG và KD nhưng nhiệt độlớpdầu trên cũng không được vượt quá 60 độ C.
7. Tiến hành đóng xung kích máy biến áp ở điện áp định mức đểkiểm tra xem
cácbảovệ  chỉnh  định  có  đúng  không  (không  tác  động  khi  xung  động  dòng  điện
từhoá).
8. Nếu kết quả xung kíchtốt máy được phép mangtải vào đưa vào vận hành.
Điều 46:
Khi thao tác đóng vàcắt máybiến áp cần theo các quy địnhdưới đây:
1  .  Đóng  điện  vào  máy  biến  áp  phải  tiến  hànhtừ  phía  cungcấp  điện  đến  có
trangbịbảo vệ ởtình trạng sẵn sàng cắt khi máy biến áp sựcố.
2. Nếu có máy cắt phải dùng máy cắt để đóng hoặc cắt.
3.  Hiện  nayhầuhết  các  trạm  đều  thực  hiện  đóng  điện  vào  MBTbằng  máy
cắt.
Nếu không có máy cắt có thểdùng dao cách ly3 pha có b ộtruyền động cơ
khí  hoặcbộ  truyền  động  điện  để  đóngcắt  dòng  diện  khôngtải  các  máy  biến  áp
theobảng  7.  Các  dao  cách  ly  3  pha  thôngdụng  kiểu  trong  nhà  hoặc  ngoài  trời
cấp  điện  áptừ  10kV  trở  xuống  cho  phép  đóngcắt  khôngtải  máy  biến  áp  theo
bảng  7.  Các  dao  cách  ly  3  pha  thôngdụng  kiểu  trong  nhà  hoặc  ngoài  trờicấp
điện  áptừ  10kV  trở  xuống  cho  phép  đóngcắt  khôngtải  máy  biến  áptừ  1  000
kVA trởxuống.
Dòngtừ  hoátối  đa  cho  phép  đóngcắtcủa  máy  biến  áp  được  xác  địnhdựa
trên điều  kiện quá  áp  cho phépvận  hành đến  105% điện  áp ứngvớinấc điện  áp
tương ứng và khi đó dòng diện từ hoá biến áptăng lên 1,5 lần so với định mức.


4.  Việccắt  dòng  điện  khôngtảicủa  máy  biến  áp  có  cuộndậphồ  quang  ở
trung tính chỉ được tiến hành sau khi cắt các cuộn dập hồquang này.
5.  Đốivới  những  máy  biến  áp  đấu  theosơ  đồ  khối  “máy  phát-  biến  áp”  khi
đóng  vàovận  hành  nên  dùng  máy  phát  điệntăng  điện  áp  lêndầndần  đến  điện
áp định mức.
6.  Đốivới  các  máy  biến  áp  cóbộ  điều  chỉnh  điện  ápdướitải(ĐAT)  sau  khi
cắt  các  phụtải  phíahộ  tiêu  thụ  thì  nêntănghệsố  biến  áp  trước  khi  dùng  dao
cách ly cắt phía nguồn cung cấp.
Điều 47:
Tấtcả  các  máy  biến  ápdự  phòng  đều  phải  đủ  điều  kiệnsẵn  sàng  để  đóng
điệnbất cứ lúc nào.
Đốivới  những  máy  biến  ápdự  phòng  mà  thời  gian  ngừngvận
hành kéo dài thì phải quy định thời gian đóng điện đểsấy.
Rơ  lecủa  máy  biến  ápdự  phòngvẫn  phải  để  ởvị  trí  phát  tín  hiệu
đểkịp thời phát hiện mứcdầu hạthấp.
Điều 48:
Đốivới  những  máy  biến  áp  không  cóbộ  ĐAT,  trước  khi  thay  đổinấc  phải
cắt điện và phải tiến hành theo phiếu công tác.
Đốivới  những  máy  biến  áptừ  1000  kVA  trở  lên  sau  khi  chuyểnnấccần
kiểm  tralại  điện  trởmột  chiều  các  cuộn  dây.  Đốivới  những  máy  biến  ápdưới
1000kVA sau khi chuyển nấc cần kiểmtra thông mạch.
Điều 49:
Đốivới  những  máy  biến  áp  cóbộ  ĐATcần  duy  trì  thường  xuyênsựtương
ứng giữa điện áp lưới và điện ápnấc điều chỉnh.
Không đượcvận hành lâu dài máybiến áp vớibộ ĐAT không làmviệc.
Điều 50:
Bộ  ĐATcủa  máy  biến  áp  phải  đượcvận  hành  theo  đúng  quy  địnhcủa  nhà
chếtạo. Tình hình thay đổinấc điện áp phải được ghi vào nhật ký vận hành.
Không  được  phép  chuyểnnấc  điều  chỉnh  trong  trườnghợp  máy
biến  áp  đang  quátảinếu  dòng  phụtảivượt  quá  dòng  địnhmứccủabộ
ĐAT.
Điều 51:
Ởtừng nơi, phải xác định sốlượng máybiến áp làmviệc đồng thời tuỳtheo
biểu đồ phụtải có xét đến độtin cậycungcấp điện cho các hộ dùng điện.
Ở  cáclưới  phân  phối  điện  áp  15kV  trở  xuống,  phải  tiến  hành  đo  phụtải  và
điện ápcủa các máy  biến ápmỗi quý ít nhấtmộtlần vào thời kỳ phụtải cao nhất
và thấp nhất.
Điều 52:
Máybiến áp được phép làmviệc song song với các điều kiện sau:
a. Tổ đấu dây giống nhau.
b. Tỷsốbiến áp bằng nhau hoặc chênh lệch không quá 0,5%
c. Điện áp ngắn mạch chênh lệch không quá ± 10%.
d. Hoàn toàn đồng vịpha.

Điều 53:
Đốivới  máy  biến  áp  sau  khilắp  xong  hoặc  sau  khi  tiến  hành  những  công
việc có thể làm thay đổivị  trí pha  thì  trước  khi đưa vàovận hành  trởlại phải thử
đồng phavớilưới hoặc với máybiến áp khácsẽlàmviệc song song.
Điều 54:
Khimứcdầu  trong  máy  biến  áp  lên  cao  quámức  quy  định  phải  tìm  ra
nguyên  nhân.  Khi  chưa  táchrờimạchcắtcủarơ  lehơi  thì  không  đượcmở  các
van  tháodầu  và  vanxả  khí,  không  được  làm  những  thao  tác  khác  để  tránhrơ  le
hơi tác động nhầm.
.....xem tiếp chương 4>>